logo

Wilt u via de email op de hoogte worden gehouden van onze activiteiten, meld u dan aan voor onze nieuwsbrief.

U kunt bekijken welke lezingen we in het verleden hebben georganiseerd en welke cursussen.

Zomercursus 2024


J├╝rgen Habermas (1929) geldt als één van de invloedrijkste filosofen van deze tijd. Met zijn omvangrijke en diverse oeuvre heeft hij de afgelopen decennia een beslissende bijdrage geleverd aan hedendaagse debatten over politieke filosofie, ethiek en rechtsfilosofie.

In 1981 verscheen zijn magnum opus, de tweedelige studie Theorie des kommunikativen Handelns. In dit imposante en onverminderd actuele werk onderneemt Habermas een grootse poging de aard en de ontwikkeling van de moderne maatschappij te doorgronden. Daarbij kent hij een sleutelfunctie toe aan de notie van "communicatieve rationaliteit". Deze vorm van rationaliteit biedt volgens Habermas een uitweg uit verlammend cultuurpessimisme en een hoopgevend en broodnodig perspectief in tijden van toenemende polarisatie.

Als leerling van Max Horkheimer en Theodor Adorno, de grondleggers van de zogeheten "Frankfurter Schule", legt Habermas zich vooral toe op het analyseren van de structuur en de dynamiek van de moderne samenleving. Deze is, zo stelden de vertegenwoordigers van de maatschappijkritische school der Frankfurters, in toenemende mate in de verstikkende greep van manipulatieve en onderdrukkende rationalisering geraakt. De bevrijdende kracht van de Verlichting is volgens hen in haar tegendeel omgeslagen, omdat de "heerszuchtige rede" de vorm van objectivering en instrumentalisering heeft aangenomen en als gevolg daarvan de waardigheid en de vrijheid van de moderne mens bedreigt. Deze is inmiddels ingevangen in een totalitair, kapitalistisch en cultuurindustrieel dwangsysteem, zo betoogden Horkheimer en Adorno.

Het werk van Habermas, in het bijzonder zijn Theorie des kommunikativen Handelns is te begrijpen als een poging te ontkomen aan het beklemmende pessimisme van de Frankfurters. Door terug te grijpen op een wezenlijk en veronachtzaamd ingrediënt van het Verlichtingsdenken, namelijk de notie van "communicatieve rationaliteit, "meent Habermas een constructief alternatief te kunnen bieden. Het besef van het belang van communicatieve rationaliteit zal ons in staat stellen de menselijke waardigheid en de persoonlijke leefwereld van totalitaire bedreigingen te vrijwaren en polariserende spanningen te verzachten.

Tijdens alweer de 7e editie van twee jaarlijks georganiseerde zomerse studiedagen te Oud Avereest zullen ditmaal de centrale begrippen en de argumentatieve hoofdlijnen van Habermas' Theorie van het communicatieve handelen worden uitgelegd en besproken. Door aldus een zorgvuldige samenvatting van beide delen van het doorwrochte werk te presenteren zal duidelijk worden hoe Habermas meent de crisis van de moderniteit te kunnen bezweren en welke rol communicatieve rationaliteit daarbij kan vervullen. Naast toelichting en uitleg zal er bovendien ruime gelegenheid voor vragen en discussie zijn.

Van de Theorie des kommunikativen Handelns bestaat helaas geen Nederlandse vertaling. Eventueel is een Engelse vertaling beschikbaar. Voor deze zomercursus is het echter niet nodig het boek zelf te bestuderen. Wel is het raadzaam, hoewel niet verplicht, het recent verschenen boekje Frankfurter Schule van Thijs Lijster te bestuderen. In deze toegankelijke inleiding in de geschiedenis en de ontwikkeling van de Kritische Theorie wordt ook aan Habermas de nodige aandacht besteed en zijn filosofische bijdrage binnen de grotere context van de Frankfurter Schule geplaatst.

CURSUSINFORMATIE


Datum/tijd: dinsdag 20 en vrijdag 23 augustus 2024 van 13:00 uur tot ca. 17:00 uur

Plaats:

Reestkerk, Oud Avereest 5, 7707 PM Balkbrug

Kosten:

€ 80,00

Aanmelding:


via dit webformulier of via de email

Cursussen

Er zijn op dit moment nog geen cursussen voor 2024 bekend.

In ons cursussen archief kunt u nog onze cursussen bekijken vanaf najaar 2010.

Cursussen georganiseerd door derden

Er zijn op dit moment geen externe cursussen bekend.